‍‍
تاریخ انتشار: ۵ شهریور ۱۳۹۲ - ۲۱:۵۰
تعداد بازدید: ۲۳۸۷
بازدید از صفحه اول |
نسخه چاپی
|
ارسال به دوستان
|

کشکان: ادبيات توده، يکي از عناصر تشکيل دهنده‏ی فرهنگ است که در حوزه ی فولكلور جاي مي‏گيرد.

ادبيات توده، يکي از عناصر تشکيل دهنده‏ی فرهنگ است که در حوزه ی فولكلور [1]جاي مي‏گيرد و بازگو‏کننده‏ی افکار و احساسات اقشار مختلف جامعه است. ادبيات توده، سينه به سينه تصويرهاي عيني و انديشه‏هاي برخاسته از زندگي، جهان‏بيني و زيبايي‏شناسي شاعران عوام است. ادبيات مردم داراي اشکال و صورت‏هاي گوناگون است و ترانه‏ها،  ضرب‏المثل‏ها،  قصه‏ها و افسانه‏ها را در بر مي‏گيرد. هر اجتماعي براي بيان افکار و انديشه‏ها و عواطف از زبان خاص خود بهره مي‏گيرد، سرايندگان ادبيات عامه، معمولاً از مردمان گمنام و بي‏‎سوادي هستند که شالوده‏ی آثار معنوي روستانشينان را بنيان مي‏نهند، به گونه‏اي که با ارزش‏هاي مسلط جامعه هماهنگ است.

مفاهيم عام در ادبیات عامه، شور زندگي، آرمان‏ها و آرزوها، دلدادگي و عشق، اندوه و جدايي،  پايداري در عهد و پيمان،  تلاش و سختي کار روزانه است که در نسل‏هاي پي در پي اين فکر تداوم يافته است.

با مطالعه و بررسي ادبیات عامه مي‏توان منش و روحيات اجتماعي را در گذر زمان مورد تتبع و شناسايي قرار داد، بدين سان با تعمق و کاوش در مضامين ادبیات‏ عاميانه مي‏توان به رويدادهاي اجتماع و فرهنگي دوران گذشته پي برد و با افکار و احوال مردمان آشنا شد. در ادبیات عامه، آفاق مضمون بسي گسترده است و همه آن پديده‏ها و آثاري را که سرایندگان در پيرامون هستي خود با آن‏ها روياروست، شامل مي‌شود..

با بررسي ادبيات شفاهي مي‏توان به شناخت افراد جامعه‏اي يا اهل ايل و طايفه‏اي پرداخت که فکر طبيعي خود را درباره واقعيات،  اتفاقات،  حوادث و مراسم محلي به کار برده‏اند و شرح هر يک را با بيان ساده و عاميانه به صورت فولکلور، از خود باقي گذارده‏اند.

موضوع مقاله پیش رو؛ جست و جوي جايگاه زنان در مویه‏های لکی است که با تعمق در مویه‏ها ‏می‏توان جايگاه فرهنگي، اجتماعي، خانوادگي، اقتصادي زنان را در مویه‏های رایج در شهر کوهدشت، مورد بررسی قرار داد.

ترانه‏های عامیانه به قول صادق هدایت «هنر و نبوغ ساده‎ترین طبقات مردمند و نشان از روح آزاد و عاری از بند، ترجمان عمیق‏ترین احساسات انسانی و نماد علائق و خواست‏ها و فرهنگ و زبان هر منطقه.»

در ادبیات عامه روح خلاق مردمانی موج می‏زند که در گذار دوران‏ها بدون هیچ چشم داشتی و حتا گاه بدون ذکر نامی به انتقال فرهنگ کمک کرده و آن‏را سینه به سینه در درازنای تاریخ عبور داده‏اند. شاید بتوان گفت که حاملان فرهنگ و ادبیات شفاهی میراث‏دار تخیل‎ها، احساس‎ها و سنت‏ها بوده‏اند. ادبیات فولکلوریک به واسطه‏ی جریان داشتن آن در لایه‏های درونی ذهن و زندگی در تداوم فرهنگ، روانشناسی اجتماعی، ارزش های دینی- اخلاقی، پندها و اندرزها، قراردادهای اجتماعی و ... نقش داشته و با تکیه بر فرهنگ سنتی و ملی نقش به‏سزایی را در پاس‏داشت میراث فرهنگی داشته و دارند. سرزمین لرستان نیز به واسطه‏ی تاریخ کهن خود بسیاری از نمودهای ادبیات شفاهی را در دامان خود پرورانده‏است، از متل‏ها و ضر‏ب‏المثل‏ها گرفته تا مویه‏ها.

مویه‏ها در مراسم سوگواری بر زبان رانده می‏شود و از علائم و نمادهایی تشکیل شده است که هر کدام از آ‏ن‏ها بیانگر پیامی بوده و اگر چه این میراث‏های معنوی قابل لمس نبوده، اما برای جدا کردن فرهنگ یک قوم از قومی دیگر محسوب می‏شود.

سوگواری یا آیین عزاداری از لحظه‏ی برخورد انسان با مرگ و فقدان او، دردهایی را برای بازماندگان به همراه داشته است. فقدان فرد هم‏خون، هم‏تبار، دوست، هم‏عقیده و هم‏قبیله و به جای ماندن خاطراتی از او در حافظه‏ی ذهن بازماندگان سبب شده است که او را همراه با حزن و اندوه و در قالب اشعاری بسرایند. خوانش اشعار در قالب مویه‏ها خود حس همبستگی و علاقه به فرد متوفی و هم‏دردی با بازماندگان را به تصویر می‎کشد. مراسم سوگواری در لرستان دارای اشتراکاتی است که از آن جمله می‏توان به خراشیدن صورت و بیان الفاظ (وِه وِه) اشاره کرد.

 

مویه زنان در لرستان

 

همان طور که گفته شد؛ مویه‏ها بخشی از ادبیات شفاهی را تشکیل می‏دهند و به خاط مکتوب نشدن بیشتر در  معرض فراموشی قرار می‏گیرند، پس ضرورت حفظ و ثبت این آیین احساس می شود...

 

ادامه دارد...

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] - folk lere 

منبع خبر: کشکان
نویسنده : فاطمه نیازی

مطالب مرتبط:
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید   
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا: