‍‍
صفحه نخست » اقتصادي کد خبر: ۲۸۱۲
تاریخ انتشار: ۴ دی ۱۳۹۲ - ۰۸:۴۸
تعداد بازدید: ۷۸۷۳
بازدید از صفحه اول |
نسخه چاپی
|
ارسال به دوستان
|

امروز با تجربه سه‌ساله اجرای هدفمندکردن یارانه‌ها روبه‌رو هستیم. در سال 89 که هدفمندکردن یارانه‌ها اجرایی شد، چشم‌انداز یارانه‌ها را می‌دانستیم اما تجربه‌ای درمورد اینکه درعمل چه می‌شود نداشتیم. آنچه قبل از سال 89 در اقتصاد ایران رخ داد این بود که در بعضی سال‌ها 10درصد و بعضی دیگر 20درصد قیمت‌ها افزایش می‌یافت آن‌هم قیمت بنزین، درحالی که از سال 89 به بعد شاهد افزایش 100درصدی همه حامل‌های انرژی بودیم. به‌طوری که بنزین 100تومانی برای سهمیه‌ای‌ها 4برابر و آزاد 7برابر شد.

به گزارش آسوبان و به نقل آرمان، امروز با تجربه سه‌ساله اجرای هدفمندکردن یارانه‌ها روبه‌رو هستیم. در سال 89 که هدفمندکردن یارانه‌ها اجرایی شد، چشم‌انداز یارانه‌ها را می‌دانستیم اما تجربه‌ای درمورد اینکه درعمل چه می‌شود نداشتیم. آنچه قبل از سال 89 در اقتصاد ایران رخ داد این بود که در بعضی سال‌ها 10درصد و بعضی دیگر 20درصد قیمت‌ها افزایش می‌یافت آن‌هم قیمت بنزین، درحالی که از سال 89 به بعد شاهد افزایش 100درصدی همه حامل‌های انرژی بودیم. به‌طوری که بنزین 100تومانی برای سهمیه‌ای‌ها 4برابر و آزاد 7برابر شد.

همین‌طور نفت، گاز و سایر حامل‌ها. آن زمان پیش‌بینی می‌شد که افزایش قیمت‌ها منجر به کسب درآمد برای دولت شود که نه‌تنها برای توزیع بین مردم کافی باشد بلکه شاهد منابعی باشیم که با آن بتوانیم طرح‌های عمرانی بزرگی در کشور اجرا و در کنارش از قاچاق فرآورده‌های نفتی نیز جلوگیری کنیم. همچنین در تکنولوژی‌های جدید برای تولید بنگاه‌های اقتصادی بهبود ایجاد نماییم. به‌عبارت دیگر هدف از هدفمندکردن یارانه‌ها هم جلوگیری از اتلاف منابع ارزان‌قیمت انرژی و هم کمک به محیط‌زیست بود برای اینکه آن را آلوده نکنیم و هم بهبود کیفیت تولیدات را شاهد باشیم.

فاز دوم هدفمندی یارانه

 

از این منظر بنگاه‌های اقتصادی ملزم می‌شدند خط تولید قدیمی که مصرف انرژی آنها بیشتر بود را از بنگاه خارج و تکنولوژی جدیدی وارد کنند که مصرف انرژی آن کمتر ولی بهبود چشمگیری در کیفیت و تولید کالاها ایجاد کند. موارد ذکرشده آرزوهای آذرماه سال 89 مسئولان آن زمان بود که در اجرای طرح هدفمندکردن یارانه‌ها داشتند اما امروز اتفاقی که بعد از سه سال رخ داده و می‌تواند دستمایه‌ای برای اجرای فاز دوم یارانه‌ها شود، شامل این نکات می‌شود؛ 1- نسبت قیمت حامل‌های انرژی امروز تقریبا شبیه قیمت‌های سال 89 است. به‌عبارت دیگر امروز با توجه به افزایش قیمت دلار که تقریبا سه برابر سال 89 شده، قیمت بنزین به همان نسبت سال 89 است.

حجم یارانه‌هایی که امروز به حامل‌های انرژی پرداخت می‌کنیم، شبیه سال89 است که گویی اتفاقی در این سه سال نیفتاده است. 2- تقریبا تمام مردم ایران به‌نوعی وابسته به دریافت یارانه شده‌اند. درکنار این در سه سال گذشته کمترین پرداخت به بخش تولید انجام شده است و نه‌تنها 50 درصد منابع حاصل از یارانه‌ها بین مردم توزیع شده است، بلکه سایر منابع در بخش‌های دیگر هم بین مردم توزیع شده است. به‌عبارت ساده‌تر از 3500 میلیارد تومانی که ماهانه بین مردم توزیع می‌شود، تقریبا می‌توان گفت که دوهزار میلیارد تومان آن ناشی از افزایش قیمت حامل‌های انرژی است و مابقی آن از بقیه پروژه‌ها باید کم یا از بانک مرکزی استقراض شود تا دولت پول کافی برای پرداخت به مردم داشته باشد که البته منجر به این شد که در 3 سال گذشته به نرخ تورم بالای 40 درصد رسیدیم. اکنون سوال این است که در فاز دوم یارانه‌ها، دولت چگونه تصمیم بگیرد تا معایب فاز اول اتفاق نیفتد؟

به‌عبارت دیگر در فاز دوم دولت با چه سازوکاری می‌تواند اولا جلوی اتلاف انرژی را بگیرد، ثانیا بخش تولید تقویت شود و ثالثا مردم از طریق تورم آسیب نبینند. به‌نظرمی‌رسد در سه سال گذشته به اندازه کافی تجربه اندوخته‌ایم. اولین نکته کلیدی اینکه دولت باید متعهد شود متناسب با پولی که از افزایش قیمت حامل‌های انرژی به‌دست می‌آورد، برنامه‌ریزی کند تا بین مردم و بخش تولید توزیع کند نه اینکه از سایر بخش‌ها استقراض نماید. فاجعه عمرانی سال 92 در کشور، هزینه ساخت و ساز حداکثر 12هزار میلیارد تومانی است درحالی که مقدار یارانه‌ای که بین مردم توزیع می‌شود، بیش از 40 هزار میلیارد تومان است! به‌عبارت دیگر بیش از 40 هزار میلیارد تومان تحریف تقاضا در اقتصاد و هزینه عمرانی حدود 12هزار میلیارد تومان یعنی افزایش عرضه. در اقتصادی که اگر هیچ چیز وجود نداشته باشد و فقط همین دو پول عمرانی کشور و یارانه وجود داشته باشد یعنی تقاضا نزدیک 4 برابرشده ولی عرضه نزدیک 2/1 برابر.

طبیعی است در چنین حالتی چون تقاضا بیش از عرضه است، تورم را به‌دنبال خواهد داشت، همان تورمی که در سال‌جاری بالای 40 درصد آن را شاهد بودیم. نکته بسیار مهم اینکه توزیع یارانه‌ها مانند قبل برای همه مردم شیوه قابل استمراری نمی‌تواند باشد. البته این به آن مفهوم نیست که امروز 45هزار تومان دهک‌های پردرآمد قطع شود بلکه دولت در فاز دوم باید تلاش کند تا به دهک‌های پایین‌درآمدی که تحت پوشش نهادهای امدادی و حمایتی یا صندوق‌های بازنشستگی یا کارگران و کارمندان هستند، بیشتر توجه کند که صرفا پرداخت پول نقد نباشد بلکه از طریق سبد کالا یا همان کارت‌های الکترونیکی نیازهای اساسی غذایی، سلامت و آموزش آنها را رفع کنند.

دولت می‌تواند کارت‌هایی را ابداع و نوآوری کند که برای دهک‌های هدف مسائل و مشکلات سلامت، آموزش و تغذیه را تحت پوشش قرار داده و از این طریق یارانه‌ها را هدفمند کند. در همه کشورهای توسعه‌يافته معمولا دهک‌های پایین جمعیتی به لحاظ آموزش، سلامت و تغذیه مورد حمایت جدی هستند. حتی درآمریکا که به‌عنوان یک اقتصاد پیشرو مطرح است، کارت‌های غذا برای بخشی از دهک‌های هدف توزیع می‌شود. به‌نظر می‌رسد در فاز دوم اگر جامعه هدف دولت، دهک‌های پایین جامعه باشد و آنگاه بخواهد قیمت حامل‌های انرژی را افزایش دهد، پذیرش جامعه برای این موضوع آسان‌تر خواهد بود.

 


 
 

مطالب مرتبط:
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید   
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا: