‍‍
صفحه نخست » اخبار استان کد خبر: ۵۳۸۵
تاریخ انتشار: ۹ فروردین ۱۳۹۴ - ۰۷:۳۱
تعداد بازدید: ۱۸۳۳
بازدید از صفحه اول |
نسخه چاپی
|
ارسال به دوستان
|

در لرستان به واسطه دارا بودن تاریخی کهن، ادبیات شفاهی سهم بزرگی را در فرهنگ این سرزمین تشکیل داده است؛ ادبیاتی که با گذشت زمان در حال فراموشی است و متولیان امر نیز تاکنون برای حفظ و نگهداری آنها هیچ اقدام چشمگیری انجام نداده اند.

به گزارش آسوبان، ادبيات مردم داراي اشکال و صورت‏ هاي گوناگون است و ترانه‏ ها، ضرب ‏المثل ‏ها، قصه‏ ها و افسانه‏ ها را در برمي ‏گيرد. هر اجتماعي براي بيان افکار و انديشه‏ ها و عواطف از زبان خاص خود بهره مي‏ گيرد.

حاملان فرهنگ و ادبیات شفاهی میراث ‏دار تخیل‎ها، احساس‎ها و سنت ‏ها بوده ‏اند

باید گفت سرايندگان ادبيات عامه، معمولاً از مردمان گمنام و بي‏‎سوادي هستند که شالوده‏ ی آثار معنوي روستانشينان را بنيان مي ‏نهند، به گونه‏ اي که با ارزش ‏هاي مسلط جامعه هماهنگ است.

فرهنگ لرستان

مفاهيم عام در ادبیات عامه، شور زندگي، آرمان ‏ها و آرزوها، دلدادگي و عشق، اندوه و جدايي، پايداري در عهد و پيمان،  تلاش و سختي کار روزانه است که در نسل ‏هاي پي در پي اين فکر تداوم يافته است.

ترانه های عامیانه، هنر و نبوغ ساده‎ترین طبقات مردمند

با مطالعه و بررسي ادبیات عامه مي ‏توان منش و روحيات اجتماعي را در گذر زمان مورد تتبع و شناسايي قرار داد، بدين سان با تعمق و کاوش در مضامين ادبیات‏ عاميانه مي‏ توان به رويدادهاي اجتماع و فرهنگي دوران گذشته پي برد و با افکار و احوال مردمان آشنا شد.

ترانه ‏های عامیانه به قول صادق هدایت «هنر و نبوغ ساده‎ترین طبقات مردمند و نشان از روح آزاد و عاری از بند، ترجمان عمی ق‏ترین احساسات انسانی و نماد علائق و خواست‏ ها و فرهنگ و زبان هر منطقه.»

در ادبیات عامه روح خلاق مردمانی موج می‏ زند که در گذار دوران‏ ها بدون هیچ چشم داشتی و حتا گاه بدون ذکر نامی به انتقال فرهنگ کمک کرده و آن‏ را سینه به سینه در درازنای تاریخ عبور داده ‏اند.

فرهنگ لرستان

بیشتر آثار و نمودهای فرهنگی‏ ایران در زمینه‏ ی ادبیات است

شاید بتوان گفت که حاملان فرهنگ و ادبیات شفاهی میراث ‏دار تخیل‎ها، احساس‎ها و سنت‏ ها بوده ‏اند. ادبیات فولکلوریک به واسطه‏ ی جریان داشتن آن در لایه‏ های درونی ذهن و زندگی در تداوم فرهنگ، روانشناسی اجتماعی، ارزش های دینی- اخلاقی، پندها و اندرزها، قراردادهای اجتماعی و ... نقش داشته و با تکیه بر فرهنگ سنتی و ملی نقش بسزایی را در پاس‏داشت میراث فرهنگی داشته و دارند.

در سرزمینی مانند ایران که بیشتر آثار و نمودهای فرهنگی‏ اش در زمینه‏ ی ادبیات است، ادبیات شفاهی می‏ تواند اهمیت و ارزش فراوان داشته باشد، زیرا ادبیات شفاهی، نماد ذهن و فکر انسانی است که در برهه ‏ای از زمان در آن جامعه، زندگی کرده است.

عدم کتابت یک فرهنگ می‏ تواند در زوال آن مؤثر باشد

عدم کتابت یک فرهنگ می‏ تواند در زوال آن مؤثر باشد؛ به همین دلیل برای جلوگیری از زوال یک فرهنگ شفاهی، ضرورت کتابت آن احساس می‏ شود. آقامحمدي در تعريف ادبيات شفاهي بيان مي‎کند:«ادبيات شفاهي، مجموعه‎اي از اطلاعات احساسي و ادراکي انسان‏ هاست که در طول تاريخ پديد آمده است و به صورت قالب‏ هاي مختلفي جلوه‏ گر شده است. اين احساس و اطلاعات به ‏وسيله گفتار، سينه به سينه منتقل گرديده و مهم ‏ترين عامل و تنها محمل آن هم زبان است». (آقامحمدي، 1374: 11 )

در لغت‏نامه علامه دهخدا جلد سي و هفتم در مورد فولکلور چنين آمده:" فولکلور ( فـُ  لُ ) (إ ) مأخوذ از فرانسه از فولک به معني توده و لور به معني دانش، علم  به آداب و رسوم توده مردم و افسانه‌ها و تصنيف‏ هاي عاميانه، توده شناسي فرهنگ عامه، مجموعه عقايد، انديشه‎ها، قصه‎ها، آداب و رسوم، ترانه‏ ها و هنرهاي ساده و ابتدايي يک ملت را فولکلور گويند." ( دهخدا ، 1372 : 228-227).

فرهنگ لرستان

پيش از پرداختن به موضوع، تعريف و هدف فولکلور لازم است درباره رواج اين اصطلاح به طور کلي و کاربردش در زبان فارسي نکاتي به اختصار بيان شود.

فولکلور از دو واژه Folk به معناي مردم و lore  به معناي دانش تشکيل شده است

شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي در گزارشي (1384) اعلام کرده است که فولکلور کلمه‌اي انگليسي است و نخستين بار«آمبرواز مورتن» در سال (1885) ميلادي آثار باستان و ادبيات توده را Folk – lore  به معناي دانش ‏عوام ناميد.

" کلمه فولکلور از دو واژه Folk به معناي مردم و lore  به معناي دانش تشکيل شده است. در هر دو زبان انگليسي و فارسي داراي دو معناي کاملاً متفاوت، اما مرتبط به هم است؛ نخست به معناي دانش مردم که از طريق تجربه و زندگي به‏ دست آمده است و به صورت شفاهي و نسل به‏ نسل، سينه به سينه منتقل و انباشته شده است؛ دوم به معناي رشته علمي فولکلور است، يعني دانشي که به گردآوري مطالعه و تحقيق درباره فولکلور مي ‏پردازد.

فرهنگ لرستان

سابقه فولکلور در معناي اول آن به آغاز حيات بشر باز مي‏ گردد؛ بشر از لحظه تولد، آموختن را آموخت و به فرزندان خود نيز آموخته‏ هايش را آموخت و بدين ترتيب دانش متولد شد. با توجه به تنوع نياز و فعاليت‌هاي آدمی، تجربه‏ ها و دانش او نيز متنوع و گسترده است.

متولیان امر در لرستان، برای نگهداری ادبیات شفاهی اقدام چشمگیری انجام نداده اند

در لرستان نیز به واسطه دارا بودن تاریخی کهن، ادبیات شفاهی سهم بزرگی را در فرهنگ این سرزمین تشکیل داده است؛ ادبیاتی که با گذشت زمان در حال فراموشی است و متولیان امر نیز تاکنون برای حفظ و نگهداری آنها هیچ اقدام چشمگیری انجام نداده اند.

بر اساس این گزارش، آداب و رسوم، مسایل دینی، لالایی ها، ادبیات عاشقی، لطیفه، داستان ها، حکایت ها، مثل ها، سخنان بزرگان، ضرب المثل ها و اصطلاح ها، مویه ها و چهل سرود از جمله بخش های ادبیات شفاهی لرستان است که ردپای این ادبیات شفاهی را می شود در سازها و موسیقی و رقص بومی لرستان به درستی یافت.

فرهنگ لرستان

باید گفت زمزمه ترانه هاي محلي پيوند موسيقي و شعر است؛ چرا که زمزمه ترانه هاي محلي با نوا همراه است، حسين علي ملاح نخستين گونه پيوند شعر و موسيقي را لالايي مادران مي داند. ( ملکي ، 1380 )

در لرستان، ادبیات عامه گوناگون با روح مردم عجین شده است

در لرستان نیز لالایی ها و ادبیات عامه گوناگون با روح مردم عجین شده است؛ ادبیاتی که حتا در برخی موارد جنبه فال به خود می گیرد و با سرنوشت انسان گره می خورد؛ از جمله این فال ها می توان به «چل سرو» اشاره کرد.

چِل سرو (Chell Sero) يا چهل سرود از جمله فال های آشنا و بسيار متداول مردم لرستان است که اغلب به صورت دسته جمعی برگزار می شود.

فرهنگ لرستان

نحوه این فال بدين ترتيب است که ابتدا از جمع حاضران يک نفر به عنوان فال انداز انتخاب می شود. فال انداز، چهل دانه تسبيح يا هر نماد دیگری را انتخاب می کند و فال با نام خدا و پيامبر و امام علی و با گفتن ابیاتی از سوی جمع شروع می شود.

نمونه هایی از این فال در زیر آورده می شود:

-سَرِم سِر مَنیَه ئَر هُونَه کاری

گَنِمَه مایژِم گووِنَه ماری

از بخت بد خودم تعجب می کنم و در حیرتم، بذر گندم می کارم اما به جای آن گاودانه سبز می شود.

نتیجه فال:

نشان از بداقبالی دارد. بدبیاری و نامرادی در زندگی که شانس و اقبال همراه و همیاری آدمی نیست.

-وَلُوظ شیرین مجِلِس بار ئوفَر

چُوی وارو باوآر زَمی بِکَه تَر

با کلام شیرین مجلس را به فر بیاور و همچون باران زمین تشنه را سیراب کن.

نتیجه فال:

فال بسیار خوبی است. کار و نیت مورد نظر به خوبی و خوشی به سامان می رسد. کلام زیبا مشکل را حل می کند و باران زمین تشنه را سیراب می کند. یعنی خبر خوش در آینده به گوش می رسد و باید به دنبال آن هدف رفت.

-خَریو و خُروت گوشه شیه رانم

هویچ کس نَپرسی ژَه مَکانِم

غریب و غربت گوشه نشین شهرها هستم، هیچ کس از من نمی پرسد اهل کجایم؟

نتیجه فال:

خوب نیست خبر از آوارگی و غم غربت می دهد و تنهایی و بی کسی، مهر و محبتی که وجود ندارد تا قوت قلبی برای آدمی باشد.

انتهای پیام/

گزارش: فاطمه نیازی

مطالب مرتبط:
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید   
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا: